87/10/30
یه کم سیاسی نویسی
سلام
پایگاه اطلاع رسانی خیمه با حمایت مرکز مطالعات راهبردی خیمه و با رویکرد مذهبی ،علمی ، توصیفی ، ترویجی ، فرهنگی و با موضوع تخصصی امام حسین(ع)، عاشورا و مناسک آیینی و کلیه موضوعات مرتبط ،فعالیت می کند. محققین، پژوهشگران، نویسندگان عرصه عاشورا، مدیران و مسئولین تشکلهای دینی، وعاظ، منبریها، مداحان، مدیران و مسئولین فرهنگی کشور مخاطبین اصلي اين پايگاه مي باشند.مطلع شدم كه مقالات ؛ آیین نخل گردانی در فدافن و بحث سقاخانه های کاشمر در اين پايگاه نيزعرضه شده است.احتمالن تعدادي ديگر از مقالاتم با محوريت مراسم آييني كاشمر در اين پايگاه و نشريه مربوطه درج شود.
همه شنيديم كه خاتمي گفته يا خودش ميآيد يا مير حسين موسوي.اين گفته بازتابهاي داشت.از همه جالبتر بیان صحت و سقم اين گفته توسط نماينده كاشمر بود. خبرگزاري قارس مي خوانيم كه وي به عنوان يكي از اعضاي اصلي ستاد كروبي وعضو شوراي مركزي حزب اعتماد ملي درخصوص سخنان اخير خاتمي مبني بر كانديدا شدن وي يا ميرحسين موسوي، گفته: در جلسهاي كه فراكسيون اقليت مجلس با خاتمي داشت مشخص شد كه وي چنين صحبتي نكرده است.وي تاكيد كرده به غير از عدهاي كه شركت خود در انتخابات را منوط به حضور شخص خاصي ميكنند، بقيه اصلاحطلبان روي كروبي اجماع خواهند كرد. وي در پاسخ به سوالي در خصوص اينكه برخي ميگويند موضوع طرح حضور ميرحسين موسوي از سوي برخي گروههاي اصلاحطلب براي جبران بعضي از افراطيگريهاي گذشته است، خاطر نشان كرده: در صورت صحت اين موضوع، اگر اصلاحطلبان خواستار جبران برخي افراطيگريها هستند بايد دنبال شخصيتي باشند كه آب از جوي رفته را برگرداند، از اينرو بايد روي كروبي اجماع كنند تا هم جبران مافات شده و هم موقعيتي براي خدمت پيدا كنند.
از سوي ديگر در همان خبرگزاري فارس ، مي خوانيم: خاتمي رئيس بنياد باران در حاشيه اجراي تئاتر كرگدن در تالار وحدت ، در پاسخ به سئوالي مبني بر اينكه آيا در ديدار با فراكسيون اقليت مجلس شوراي اسلامي، اظهارات خود در خصوص "يا من يا ميرحسين" را رد كردهايد؟ اظهار داشت: اين مسئله صحت ندارد چراكه از بين من يا ميرحسين حتما يكي در انتخابات رياست جمهوري دهم حضور پيدا ميكند.
يكي ميگفت :دوستان عجله نكنيد اجازه دهيد موسوي خود سخن بگويد،فراموش نكنيد كه برخي از اصولگرايان هم گام با برخي از اصلاحطلبان ارزشگرا سجاياي اخلاقي موسوي را اين جا و آن جا نقل مي كنند .جايي خواندم كه موسوي از سال 84 قرار ملاقاتهايي خاص و تا حدودي منظم با نفر اول ساختمان سفيد پاستور داشته است ! حضور او شور انتخاباتي را چندين برابر خواهد شد.برخي اصرار دارند كه حتمن رقابت نهايي ميان احمدي نژاد و موسوي واقع خواهد شد.اگه بشه لابد بينظير خواهد بود.اگه بشه چي ميشه!
87/10/29
سه بعلاوه یک یکشنبه
سلام
87/10/28
سه گانه ای برای شنبه
سلام.
87/10/26
دو غزل و یه ترانه
سلام.
يكي از دوستان اين غزل را در پي صحبتي در مورد رمان كليدر برايم خواند.گويا جناب جواد كليدري آن را سروده است. شاعر هر كه هس اشارتي جالب به قهرمانان اثر و جاها و مكان هاي وقوع داستان دارد.با هم به ياد گل محمد و يارانش و دولت آبادي مي خوانيمش:
گل محمد تفنگ را برداشت، اسب رم کرده اش قرار نداشت
ببر شب های سرد کوهستان، با کسی توی قلعه کار نداشت
خیز برداشت ناگهان قره آت، گرد و خاکی بلند شد به هوا
با جهن خان سرحدی، سردار، چاره ای غیر کارزار نداشت
قره آت از نفس نمی افتد، پسرم سربلند می آید
آب می ریخت پشت سر بلقیس، مرگ را هرگز انتظار نداشت
روز کوتاه شد، زمستان بود، برف و بوران چله ی کوچک
قلعه میدان سیاه خاکستر، ایل امسال هم بهار نداشت
خان عمو نعره ای کشید و بلوچ سینه ی گرگ را نشانه گرفت
زیور اکنون نفس نفس می زد، خان محمد دلی به کار نداشت
بیگ ممد چگور برنو را در گلوگاه کوه آتش زد
مرگ با پینه دوز می رقصید، زندگی خیره بود و عار نداشت
گل محمد تفنگ را انداخت، تشنه ی یک نفس کلیدر بود
پنج تا سینه سرخ افتادند ، آسمان غير قار قار نداشت
کوه سنگرد، بوی خون باروت، تنگه ی گاوطاق را عشق است
قلب مارال از تپش افتاد، اسب آمد ولی سوار نداشت
لشکری سمت شهر برمی گشت، مرگ را می کشید بر گرده
کاش آهسته گام برمی داشت، هیچ کس میل سبزوار نداشت
يكي ديگر از دوستان با توجه به بحثمان در مورد انتخابات و از اين حرفا زير لب اين شعر را زمزمه مي كرد.ترانهاي است پرغم و درد و حقيقت.گويا يكي از خوانندهگان مشهور اين ترانه رابا صداي حُزن انگيزش خوانده.با هم مي خوانيم:
از پس پرده نگاه کن مثل شطرنجه زمونه / هر کسی مثل یه مهره توی این بازی میمونه
یکی مثل ما پیاده یکی صد ساله سواره / یه نفر خونه بدوشه یکی صدتا قلعه داره ..
یه طرف همه سیاه و یه طرف همه سفیدن / روبروی هم یه عمره مارو دارن بازی میدن
اوناکه اول بازی توی خونه ی تو و من / پیش پای اسب دشمن اون همه سرباز رو چیدن
ببینم روزم تو بازی میون شاه و وزیرن / هنوزم بدون حرکت پشت ما سنگر میگیرن
تاج و تخت شاه دیروز در قلعشون نمیشه / به خیالشون که این تاج سرشونه تا همیشه
یادشون رفته که اون شاه که به صد مهره نمی باخت / تاج و از سرش تو میدون لشگر پیاده انداخت
اون که مارو بازی میده اونه که مهره رو چیده / اون که نه شاهه نه سرباز نه سیاهه نه سپیده /از پس پرده نگاه کن
جالب خواهد بود اگر مطلب امروز واژه نويس با غزلي ازحسين منزوي به پايان برسانيم.عاشقانهاي است جاودانه!
شهر - منهاي وقتي که هستي - حاصلش برزخ خشک وخالي
جمع آيينه ها ضربدر تو، بي عدد صفر، بعد از زلالي
مي شود گل در اثناي گلزار، مي شود کبک در عين رفتار
مي شود آهويي در چمنزار، پاي تو ضربدر باغ قالي
چند برگي است ديوان ماهت؟ دفتر شعرهاي سياهت؟
اي که هر ناگهان از نگاهت يک غزل مي شود ارتجالي
هر چه چشم است جز چشم هايت، سايه وار است و خود در نهايت
مي کند بر سبيل کنايت مشق آن چشم هاي مثالي
اي طلسم عدد ها به نامت! حاصل جزر و مد ها به کامت!
وي ورق خورده ي احتشامت هر چه تقويم فرخنده فالي!
چشم وا کن که دنيا بشورد! موج در موج دريا بشورد!
گيسوان باز کن تا بشورد شعرم از آن شميم شمالي
حاصل جمع آب و تن تو، ضربدر وقت تن شستن تو
هر سه منهاي پيراهن تو، برکه را کرده حالي به حالي
87/10/25
دعا و نفرین
سلام.دی ماه ، ماه تولد این گاه نوشت است.تعدادی از دوستان در بخش نظرات ابراز لطف هایی کرده بودند از سر محبت. چند تایی هم این کمترین را نواخته بودند جانانه.جالب آن که متظاهرین به شعارهای خاص و پزهای عالی و اداهای آن چنانی جزو دشنام گویان بودند و افراد بی غِل و غِش به دور از تظاهر همراه و منتقد.از هر دو نوع نمونه ای تقدیم می شود.از یاران ممنون و از باقی هم همچنین.
87/10/23
تولد گاه نوشت
سلام
در متن فوق ذكري از يك سايت به ميان آمد.قرار بود با تني چند از دوستان كاري بكنيم كارستان كه به هزار و يك دليل نشد كه نشد.دوستان به ظاهر گرد هم بودند و به باطن دل در جايي دگر داشتند.از آن ميانه نگفتن بهتر است .فقط شكر خدا كه چيزي با اندك شباهت به آن آرمان در قالب سايت فعلي شوراي شهر و شهرداري به همت یکی از دوستان بنیان نهاده شد.بگذريم ماه دي،ماه تولد واژه نويس است.تلاشي كه وارد پنجمين سال فعاليت خود شده است .زمان در گذر است بيرحمانه.
مي دانيم كه بُست از نام هاي كهن كاشمر(منطقه ترشيز) است.البته يك بُست هم در نزديكي كابل پايتخت افغانستان وجود دارد.با توجه به مجاورت ترشيز و نيشابور و اين كه در گذر تاريخ در سايه سار ابرشهري چون نيشابور قرار داريم مي توان تصور كرد كه ابوبكر بُستي زاده اين ديار است .شايد هم از بُست افغانستان فعلي باشد.
ولی ابوبکر بستی ظاهراً منسوب به همین بشت نیشابور است، عبارتی که شما آورده اید و گفته اید موقوفات او به موقوفات شتیانی معروف بود، نمی دانم از کجا نقل کرده اید، ولی اصل این جمله در المنتخب من کتاب السیاق لتاریخ نیسابور که گزیده ای است از السیاق لتاریخ نیسابور ابوالحسن عبدالغافر فارسی آمده و در آنجا گفته شده که این اوقاف به اوقاف بشتیان معروف بود. مصحح کتاب لغت بشتیان را به جا نیاورده و داخل قلاب نوشته «کذا» و معلوم است تردید داشته که بشتیان چه جور کلمه ای است و چرا باید اوقاف ابوبکر بستی را اوقاف بشتیان بخوانند. ولی «بشتیان» ابهامی ندارد و منسوب است به بشت و در واقع بر سر واژه «بشت» الف و نون نسبت آمده و این نوع پسوند نسبت در متون قدیم وجود داشته (اصل آن از زبان پهلوی است) و در خود المنتخب هم در موارد دیگری مکرر به کار رفته، چنانکه اردشیر را همین امروز هم به سیاق قدما اردشیر بابکان می گوییم، یعنی اردشیر منسوب به بابک، و اصولاً در نام خانوادگی اشخاص این نوع پسوند به وفور وجود دارد، مثل حسینیان و محمدیان و احمدیان و امثال اینها. اسم اوقاف ابوبکر مذکور، اوقاف بشتیان بوده، یعنی اوقاف بشتی و بشت از قراء نیشابور بوده. پس با اطمینان می توان گفت که شخص مذکور در واقع ابوبکر بشتی است. المنتخب من کتاب السیاق لتاریخ النیسابور را حدود چهل سال پیش ریچارد فرای با نام Histories of Nishapurs به انگلیسی ترجمه کرده که در سری کتابهای شرقشناسی انتشارات دانشگاه هاروارد منتشر شده و اصل عربی آن هم در سال 62 در قم انتشار یافته. ولی لابد شما به منابع دیگری هم دسترسی داشته اید که من اطلاع ندارم.
چون می دانم دوست دارید همه آنهایی را که نسبتی به بشت یا ترشیز دارد یکجا جمع کنید، یک بشتی دیگر هم که اخیراً در انساب سمعانی به او برخوردم، به شما معرفی می کنم. این شخص ابوحامد احمد بن محمد بشتی خارزنگی است که ادیب و لغت شناس بزرگی بوده و کتاب معروف ادب الکاتب نوشته اوست و با اینکه شرح حال زیادی از او وجود ندارد، یاقوت و ابن اثیر و سیوطی و قفطی و دیگران از او یاد کرده اند.
87/10/22
یک نظر و یک مقاله
سلام
هوشنگ جاويد پژوهشگر موسيقي آييني و مناطق در مصاحبه ای با روزنامه قدس(22/10/87) در پاسخ به این سوال که اولين سوگواري كه در ايران اتفاق مي افتد در چه زماني است؟ گفت :از روي كار آمدن «ديالمه»، عزاداري براي امام رضا(ع) را داريم كه در همين خراسان اتفاق مي افتد. آييني كه خراساني ها و بخصوص كاشمري ها بايد به آن افتخار كنند، چون اين اتفاق هنوز در يكي دو روستاي كاشمر توسط زنان اجرا مي شود و متأسفانه اصلاً حتي شبكه استاني ما هم به اين سمت نرفته كه اين اتفاق را ضبط و ثبت كند و در حد يك خبر هم كه شده، آن را نشان بدهد! در ادامه مصاحبه گران از وی می پرسند :اين آيين در شهرهاي ديگر كشور هم اجرا مي شود؟ استاد پاسخ می دهد:خير، بحث تعزيه و مرثيه امام رضا(ع) به صورت زنانه فقط در خراسان اجرا مي شود و البته غير از اين، در خراسان خطبه زينب (ع) را هم داريم كه به عنوان يك سند مهم از ميراث ملي مذهبي اجرا مي شود و اين آيين را فقط زنان براي زنان اجرا مي كنند. وی در مورد علت برگزاری این آیین در کاشمر می گوید:به خاطر اينكه بعد از اسلام «بُست يكي از مراكز مهم بود و كاشمر هم دروازه«بُست بود و درباره مسجد جامع آن نوشته اند كه به اندازه 10 برابر مسجد جامع اي بغداد بوده و... عايدات سالانه داشته است.
در ضمن در روزنامه مذکور در تاریخ یادشده مقاله ای از اینجانب با عنوان شبيه خواني؛ بيان وقايع كربلا با زبان شعر نیز درج شده است با هم می خوانیم:
در بررسي كلي شبيه نامه ها در كاشمر، مشخص مي شود كه همه آنها به شعر تنظيم شده اند. اين شبيه نامه ها از لحاظ ادبي و از جنبه شعري آن، يعني تشبيه ها، كنايه ها، ايهام و تمثيل ها قابل توجه است. شبيه نامه ها را مي توان به دو دسته تقسيم كرد. دسته اول شبيه نامه هايي است كه به گفته صاحبان آن قديمي مي باشد و توسط شاعراني از جمله ميرعزا نوشته شده كه از لحاظ تعداد در اكثريتند.
دسته دوم شبيه نامه هايي مي باشد كه توسط افراد بومي نوشته شده اند كه از لحاظ تعداد انگشت شمارند.
اشعار اين شبيه نامه ها هنگامي كه با اشعار شعراي بزرگ ايران چون فردوسي، سعدي و مولوي مقايسه شود در سطح پايين تري قرار مي گيرند، اما نمي توان ملاحت كلام و شيريني قلم كاتبان اين شبيه نامه ها را انكار كرد.
تشبيه، تمثيل، كنايه و... مورد توجه شبيه سرايان هر دو دسته بوده است، اما در شبيه نامه ها دسته اول اين موارد به وفور ديده مي شود. به طوري كه بار آييني كه در اشعار اين شبيه سرايان ديده مي شود، چنان است كه جوهر كلام، حركت و سوي نگاه، حس و ارائه چم و خم ويژه ميدان گيري، پا به پاي هم حركت كرده و به الفت در كنار هم قرار گرفته اند.
الفاظ در اين شبيه نامه ها فقط براي بازگو كردن يا شنيدن برگزيده نشده اند، بلكه با فرم نمايشي پيوند خورده اند. اين نشان مي دهد كه قدرت شاعران اين شبيه نامه ها بدان گونه قوي است كه صدف زيباي كلام را با مرواريد معني و فرم توأم مي سازد و با صنايع تشبيه، كنايه و... درهم مي آميزد و اثري قابل تمجيد و كامل به دست مي دهد.
اما شاعران شبيه سراي دسته دوم همان طور كه قبلاً اشاره شد اغلب كم سوادند و يا فقط سواد خواندن دارند و تقريباً محلي سرا مي باشند.
اين شاعران بيشتر از هر چيزي تحت تأثير احساسات و ايمان و تعصب مذهبي خود قرار گرفته و ندانسته و ناخواسته به اصول فني، هنري و ادبي شعر و اصول نمايشي توجه نداشته، بلكه از احساسات سود جسته و بار عاطفي اشعار را افزايش مي دهند.شبيه نامه سراهاي گروه دوم، از آنجا كه قدرت سرايندگي به آن حد نبوده كه بتواند آنچه را مي خواهد بگويد ودر قالبي مطلوب و متناسب بيان كند، هر جا به بن بست رسيده از شعر شعراي ديگر استفاده كرده اند و اغلب ابياتي را با ذوق و سليقه خود تحريف و با اشعار خود در آميخته اند ولي اين امر هرگز باعث نشده كه از لطافت و گيرايي اشعار كم شود. درست است كه شاعران دسته دوم، از رموز ادبي، فلسفي و هنري آگاهي ندارند، اما اين باعث نشده است كه اشعارشان رواني و بي تكلفي خود را از دست بدهد و يا دور از هر گونه تشبيهات و صنايع لفظي باشد.
در آيين هاي مذهبي، دكور وپرده نقشي ندارند و شبيه خوانان «حرفه اي» و «غيرحرفه اي» هيچ گاه خود را نيازمند و مقيد به بازسازي مكان نمي دانند و حوادث تعزيه ها از جمله واقعه كربلا و يا حادثه خرابه شام را پشت سر هم و بدون عوض كردن صحنه مي نمايانند.
البته شبيه خوانان همواره خود را در مكانهاي معين مي بينند البته در مواقع ضروري از به كار بردن شاخه درخت به جاي نخلستان و تشت آب به مثابه رودخانه، براي اجراي خود بهره گرفته و تماشاگران نيز با اين شيوه اجرايي كاملاً آشنا مي باشند.
در بعضي از مجالس تعزيه مانند مجلس مختار، در گوشه اي از ميدان، بارگاه مختار را سر پا مي كنند كه البته كامل نيست ولي وسايل زياد و دكور با نفس تعزيه چندان موافق نيست و ممكن است در بياني كلي در تعزيه تصنع ايجاد كند، ولي به كارگيري صادقانه اين دكورها تضاد ماجرا را بيشتر مي كند. مثلاً به هنگام حركت هيأتهايي كه شبيه دسته بني اسد مي باشند، در روز 12 محرم، يا حركت دسته هاي سينه زني در روز عاشورا نشانه اين است كه دست كم دكور در تعزيه هاي سيار- شبه تعزيه سيار- كارايي دارد.
آنجا كه بارگاه يزيد هم مي شود، ارابه هايي كه وسايل بسيار مجلل در آنها مي گذارند و از صندليها و ميزهاي اشرافي استفاده مي كنند، در جلو يزيد جام گذاشته مي شود، پشتي مخمل وقاليچه هاي نفيس و لباسهاي درباري يزيد كه سخن از كشتن مظلومان مي كند و خنده سر مي دهد، در مقابل دستگاه امام حسين(ع) و يارانش كه در كمال سادگي و روحانيت است، باعث به وجود آمدن فضاي نفرت انگيزي در دل بيننده نسبت به اشقياء مي شود.
عبور اين دستگاه ها از جلو چشم تماشاگر با شكلها و رنگهاي مختلف، تنوع و كششي در ديد تماشاگر ايجاد مي كند و او را وا مي دارد كه در هر دستگاه به دنبال استعاره هاي جديد بگردد و از تصويرهاي مقابلش بي تفاوت نگذرد.همه بر اين عقيده اند كه ساختار مخصوص آيين «تعزيه» يا شبيه خواني از دوره صفويه آغاز شده و در دوره قاجار به كمال رسيده است. با شكل گرفتن تعزيه و حمايت ملاكان، طبقه مرفه، تعزيه وارد مكاني به نام تكيه و حسينيه گرديد. شهرستان كاشمر و روستاهاي آن نيز داراي حسينيه ها و تكايايي مي باشد ولي اين اماكن مخصوص مراسم سينه زني و روضه خواني است و مجالس شبيه خواني را در مقابل اين حسينيه ها و مساجد يا امامزاده سيد مرتضي(ع) در محوطه اي مدور كه مردم گرداگرد آن مي نشينند يا مي ايستند، اجرا مي شود.
